SARI PAŞAMIZ ATATÜRK
10.11.2026
Yazar: Emre Çomaklı
SARI PAŞAMIZ ATATÜRK
Cumhuriyetimizin kurucusu, Gazi Mustafa Kemal Atatürk; hemşehrimiz, milletvekilimiz, başkomutanımız ve milletimizin bağımsızlık mücadelesinin önderiydi.
Az zamanda çok işler başarmış, kısa bir ömre asırlara sığmayacak kadar büyük hizmetler sığdırmıştı. Esir milletlerin umut ışığı olmuş, ümitlerin tükenmekte olduğu bir dönemde, “Ya istiklal ya ölüm!” diyebilecek cesareti göstermiş ve yıkılmış bir cihan imparatorluğunun küllerinden bağımsız bir ulus devlet kurmayı başarmıştı.
Hayalci ve maceraperest değildi. Askerî dehasının yanında, siyasi öngörüsü ve devlet adamlığı vasıflarıyla da tarihe damgasını vurmuştu. Bilimin ve çağdaş düşüncenin ışığında, milletini muasır medeniyetler seviyesine ulaştırmayı hedeflerken egemenliğin kayıtsız şartsız millete ait olduğuna inanmıştı.
Millet olma bilincini büyük ölçüde yitirmiş bir topluma, millî kimliğini ve tarihî köklerini yeniden hatırlatmış; “Ne mutlu Türk’üm diyene!” sözüyle ortak bir millet bilincinin oluşmasına öncülük etmişti.
Amerikan ve İngiliz mandasını savunanlara karşı “Manda ve himaye kabul olunamaz.” diyerek bağımsızlık iradesini ortaya koymuş, vatanın bir bütün olduğunu ve parçalanamayacağını bütün dünyaya ilan etmişti.
Kağnının kamyonu yendiği, yoklukların inanç ve kararlılıkla aşıldığı bir Millî Mücadele'nin başkomutanıydı. Gururlu, inançlı ve özgüven sahibiydi. Hastalandığında, “Beni Türk hekimlerine emanet ediniz.” diyebilecek kadar millî değerlerine bağlıydı. Hiçbir devlet başkanının kapısında boyun eğmeyecek kadar da onurlu bir liderdi.
Arapça ve Farsçanın etkisi altında özünden uzaklaşan Türkçeye sahip çıkması, Türk Dil Kurumunun kurulmasına öncülük etmesi, Türk Dil Kurultaylarını toplaması ve Türk Tarih Kurumunu kurarak tarih bilincinin yerleşmesi için çalışmalar başlatması, onun millî kültüre verdiği önemin göstergeleriydi.
İzmir İktisat Kongresi'ni toplayarak ekonomik bağımsızlığın yol haritasını çizmesi, ülkenin kalkınması için akılcı ve gerçekçi kararlar alınmasını sağlaması da onun devlet adamlığı anlayışının önemli örneklerindendi.
Hayatını milletinin mutluluğuna ve geleceğine adamış; cephelerde, savaş meydanlarında, siyasette ve devlet yönetiminde ömrünü ülkesine hizmet ederek geçirmişti.
Göktürklerden sonra ikinci kez Türk adını taşıyan bağımsız bir Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin kurulması, onun ve dava arkadaşlarının tarihî eseriydi. Bu eser, yalnızca Türk milletinin değil, bağımsızlık mücadelesi veren bütün mazlum milletlerin de gurur kaynağı olmuştu.
“Bağımsızlık, uğruna ölmesini bilen toplumların hakkıdır.” anlayışıyla hareket eden Gazi Mustafa Kemal Atatürk, emperyalist güçlerin kıskacında yaşayan milletlere örnek olmuş, dünya tarihinde saygın bir yer edinmişti.
Dünya Atatürk'ü tanıdı, anladı ve hakkında sayısız eserler yazdı. Peki, uğruna her türlü fedakârlığa katlandığı kendi milleti, onu yeterince tanıyıp anlayabildi mi? Bu soruya gönül rahatlığıyla olumlu cevap verebilmek ne yazık ki kolay değil.
Emperyalist güçlerin ve onların etkisindeki birtakım çevrelerin oluşturduğu bilgi kirliliği, ifrat ve tefrit arasında gidip gelen Atatürk anlatımları, toplumun bir kesiminde onun hakkında yanlış kanaatlerin oluşmasına zemin hazırlamıştır. Atatürk'ü ya ölçüsüz bir yüceltmenin ya da bütünüyle reddetmenin konusu hâline getirmek, tarihî gerçeklere de millî birlik anlayışına da zarar vermektedir.
Oysa Atatürk'ü anlamak için onu tarihî şartlar içerisinde değerlendirmek, askerî ve siyasi dehasını, bağımsızlık konusundaki kararlılığını ve milletine duyduğu güveni doğru okumak gerekir.
Gazi Paşa'nın siyasi ve askerî bir deha, doğuştan lider ve büyük bir vatansever olduğunu dünya kabul ederken, bu gerçekleri görmezden gelenlerin hâlâ aramızda bulunması ne hazin bir çelişkidir.
Elbette Millî Mücadele'ye karşı çıkanların, mandacılığı savunanların ve Cumhuriyet'in kuruluş felsefesine düşmanlık besleyenlerin Atatürk'ü sevmesi beklenemez. Ancak tarihî gerçekleri ideolojik hesaplaşmaların malzemesi hâline getirmek, gelecek nesillere yapılabilecek en büyük haksızlıklardan biridir.
Atatürk'ün din anlayışı da yıllardır tartışma konusu yapılmaktadır. Oysa kendisi, “Dinimiz, insanların feyiz ruhu menbaıdır.” diyerek dinin toplumsal ve manevi hayatımızdaki önemini ifade etmişti. Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır'a Kur'an-ı Kerim tefsiri hazırlatma girişimi de dinî değerlere yaklaşımının önemli göstergelerinden biridir. Buna rağmen onu din dışı bir kişilik olarak göstermeye çalışan anlayışların varlığı, üzerinde düşünülmesi gereken bir talihsizliktir.
Atatürk'ü nasıl anlıyor ve nasıl anlatıyoruz? Asıl üzerinde durmamız gereken soru budur. Vereceğimiz cevaplar, onu ne ölçüde tanıdığımızın ve tarihimize ne kadar objektif bakabildiğimizin de bir göstergesi olacaktır.
Yaşadığımız sıkıntılı ve buhranlı günlerde, “Atatürk hayatta olsaydı, biraz daha yaşasaydı.” diyenlerin sayısı hiç de az değil. Bu özlemin altında yatan sebepleri hepimiz az çok biliyoruz. İnsanların fani, fikirlerin ve düşüncelerin ise kalıcı olduğunu unutmamalıyız. Atatürk'ü yaşatmanın yolu, onun fiziksel varlığını özlemekten ziyade fikirlerini, ilkelerini ve ülkemize emanet ettiği değerleri yaşatmaktan geçmektedir.
Bugün hür ve bağımsız bir ülkede yaşıyorsak, bayrağımız göklerde özgürce dalgalanıyorsa, namusumuz ve vatanımız düşman çizmesi altında değilse, ezanlarımız minarelerimizden yükseliyorsa, yönetimde söz millete verilmişse, kadınlarımız seçme ve seçilme hakkına kavuşmuşsa, toplumun her kesiminden insanlar devletin en üst makamlarına gelebiliyorsa, bütün bunların arkasında Cumhuriyet'in kuruluşuyla atılan tarihî adımlar vardır.
Eğitimden hukuka, ekonomiden sosyal hayata kadar gerçekleştirilen devrimler, Türkiye'nin çağdaş dünyayla yarışabilmesinin önünü açmıştır. Bugün sahip olduğumuz özgürlüklerin, kazanımların ve bağımsızlığın mimarlarına karşı bir vefa borcumuz olmadığını hangi vicdan söyleyebilir?
İnancımız odur ki bağımsızlık meşalesini yakanlara karşı manevi bir borcumuz vardır. Bu borcu ödemenin yolu, bize emanet edilen Cumhuriyet'e, demokrasiye, millî egemenliğe ve ülkemizin birlik ve bütünlüğüne sahip çıkmaktır.
Geçmişle bugün arasındaki farkı görebilmek için tarihimize bakmak yeterlidir. Osmanlı ve Selçuklu dönemlerinden Cumhuriyet'e uzanan tarihî birikimimizi inkâr etmeden, Cumhuriyet döneminde eğitimden sağlığa, kültürden dinî hayata kadar yaşanan gelişmeleri de hakkaniyetle değerlendirmeliyiz.
Bir asır önce Sevr Antlaşması'yla parçalanmak istenen bir ülkenin bugün bağımsız bir devlet olarak varlığını sürdürmesi, tarihten alınması gereken en büyük derslerden biridir. Geçmişin acı tecrübelerini unutarak, yeniden mandacılık ve himaye arayışlarına kapılmanın ne büyük bir yanılgı olacağını görmek için fazla uzağa gitmeye gerek yoktur.
Atatürk'ü sevmek, yalnızca onun fotoğrafını taşımak, sözlerini tekrarlamak veya belirli günlerde anma törenlerine katılmak değildir. Onu sevmek; bağımsızlık ruhuna, akla ve bilime, millî egemenliğe, çağdaşlaşmaya ve ülkenin bölünmez bütünlüğüne sahip çıkmaktır.
Atatürk'ü anlamak, Cumhuriyet'i anlamaktır. Cumhuriyet'i anlamak ise bağımsızlığın hangi ağır bedeller ödenerek kazanıldığını bilmektir.
Özgürlük uğruna savaşan mazlum milletlerin örnek aldığı büyük önder, Türk dünyasının Bozkurt'u, Şark'ın Ata'sı, sarı paşamız Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ü aramızdan ayrılışının 88. yıl dönümünde rahmet, minnet ve saygıyla anıyoruz.
Onun ve Millî Mücadele'nin bütün kahramanlarının ruhları şad olsun.
Ecz. Erdal GÜZEL /ERZURUM
Fotoğraflar (6)